İnternet'te Tekel: İyi mi, Kötü mü?

Daryl Cagle'in karikatürü

Bugün dünya nüfusunun büyük çoğunluğu internet kullanıyor. Bankacılık işlemleri, alışveriş, müzik, sosyalleşme ve daha pekçok ihtiyaç internet üzerinden gideriliyor. Hatta birçok ülkede internet erişiminin yasal hak olarak kabul edilmesi çıkarılan kanunlarla sağlanıyor.

İnternetin insan hayatında bu kadar geniş yer kapladığı günümüzde, internet üzerinde söz sahibi olan şirketler, insanların hayatını yönlendirme gücünü de elinde bulunduruyor. Google, aramadan harita servislerine, e-postadan reklamcılığa kadar, pekçok alanda insanların ilk tercihi oluyor. Facebook ve MySpace de birçok kişinin sosyal hayatını doğrudan etkiliyor. Bu şirketler aynı zamanda bütün sektörler arasında en çok kazanç sağlayan şirketler oluyor.

İnternetin bu büyük gücünü elinde bulunduran dev şirketler, çoğu zaman tekel oluşturdukları, insanları diledikleri gibi yönlendirdikleri ve özel yaşama müdahale ettikleri iddialarıyla eleştiriliyor, hatta haklarında davalar açılıyor.

Ama belki bu kötü yönleri kadar, internette söz sahibi olan şirketlerin, internetin iyileşmesine katkıları da olabilir.

İnternet, başlangıçta deneysel bir çalışma olarak ortaya çıkmıştı. Zamanla genişleyerek herkesin hayatına gireceği ve böyle yoğun kullanılacağını tahmin etmek imkansızdı. Bu nedenle, internet teknolojisi "çarpık kentleşti". Bu kadar hızlı gelişen bir oluşum için yeterli altyapı teknolojileri öngörülemedi. Bu yüzden birden büyüyen şehirlerde görülenlere benzer sorunlar ortaya çıktı. Bu sorunların pek çoğu altyapı yatırımlarıyla aşıldı. Başlangıçta emekleme hızında olan veri iletimi bugün hem çok daha hızlı, hem de çok daha geniş kapsama alanına sahip. Ancak yine de bazı değişikliklerin yapılması, genel kabul gören ve sürekli kullanılan bir sistemde çok kolay olmuyor. Sonuçta kimse çıkıp "3 gün boyunca kimse interneti kullanmasın, değişiklik yapıyoruz" diyemiyor. Başlangıçta düşünülmeden uygulanan yöntemlerden bir türlü vazgeçilemiyor (bkz: www.bilimternet.com/guncelbilim/internetin-babasi-ozur-diledi).

İnterneti değiştirme gücüne sahip belki de tek şirket Google. İnternetteki trafiğin büyük bir kısmı Google üzerinden geçiyor. Neredeyse her kullanıcı gün içinde Google'a uğruyor. Bu gücü sayesinde 1996'dan beri kullanılan HTTP protokolünü değiştirmeyi amaçlayan Google, yeni bir protokol üzerinde çalışıyor. "SPDY" adını verdikleri, (İngilizce "speedy" (hızlı) kelimesinin kısaltılmışı) olan bu yeni protokolün web sayfalarında dolaşma hızını 2 katına çıkarabileceği iddia ediliyor.

Şu an SPDY teknolojisi Google laboratuarlarında deneniyor. Geliştirilme aşamasındaki protokolün kullanılabilmesi için, teknolojiye uygun bir tarayıcı da geliştirilmesi gerekiyor. Google, internet tarayıcısı Chrome'a bu teknolojinin uygulanması üzerinde de araştırmalar yapıyor.